Карина ӘЛЖАН
 
Бүгінде "Қостанай минералдары" АҚ алдына үлкен мақсаттар қойып, оларға қол жеткізетін белсенді дамып келе жатқан компания. Ол кәсіпорын бөлімшелерінің еңбегі. Мамандары өз құзыреттілігін бірнеше рет дәлелдеді және басшылықтың қолдауымен «КМ»АҚ қызметінің барлық салаларында инновациялар енгізді. Бұл жолғы әңгімеміз «жүк ағынын жүктеуді автоматты түрде реттеу» жобасы туралы болмақ.
 
 
Бұл хризотил шығынын азайтып қана қоймай, операторларға жүктемені айтарлықтай төмендететін өте ауқымды жоба. Қазіргі уақытта осы жобаны іске асыру үшін байыту кешенінің жүк ағынының бірінші трактісі пайдаланылады, ол өткен жылы Siemens контроллерін басқаруға ауыстырылды (операторға апаттар мен ақаулар туралы сигнал беуге арналған жабдық). Бірақ бірінші трактатты толығымен жаңарту және жасанды интеллекке тағы бір қадам жасау үшін 2021 жылы зауыттың бұрынғы қызметкерлерінің бірі Богдан Андриенконың 16 жүк ағынына орнатылған машиналық көру жүйесін ішінара қалпына келтіруі қажет болды.
Жобаны іске асырудың бірінші кезеңі бірінші трактаттағы жүйені қалпына келтіру және жетілдіру болды. Сонымен, машиналық көру жүйесі дегеніміз не? Бұл ақылды камералардың бірегей жүйесі, оның міндеті-талшықтың жоғалуы туралы хабарламаны операторға визуализациялау. Бұрын оператор жүктеуді азайту үшін қолмен режимде әрекет етуі керек еді, енді жүйені қалпына келтіру және жетілдіру туралы шешім қабылданды, ол жаңа өте пайдалы функцияны алды – бұл жүктеуді автоматты түрде реттеу. Бұл жерде Богдан Андриенко «жүк ағынын жүктеуді автоматты реттеу» деп аталатын жобаны жүзеге асыруды қолға алған қызметкерлерге машиналық көру жүйесін түсінуге көмектесті. Ол бір кездері енгізген жүйенің қалай жұмыс істейтіні туралы айтты. Ал АСУТП бойынша жетекші инженер Евгений Крысенко мен техник-бағдарламашы Вадим Галюк алты ай ішінде жұмысын қалпына келтіріп, жетілдірді.
Бұл тапсырма, әрине, оңай болған жоқ. Әрбір камераны үйрету керек, қарапайым тілмен айтқанда, операторға дұрыс деректерді беру үшін конфигурациялау керек. Бірақ олар бұнымен тоқтай алмады және бұрыннан бар Siemens контроллерінің мүмкіндіктерін пайдаланды. Ол үшін осы жүйелердің тиімді өзара әрекеттесу механизмін ойластырып, жүктемені автоматты түрде реттеуге және хризотилдің максималды өнімділігін жоғалтпай алуға мүмкіндік беретін алгоритмді енгізу қажет болды. Олар тапсырманы керемет орындады.
Бірақ бұл жүйенің әлі де толықтырар жерлері бар, онысыз алдындағы 16 операция жоғалуы мүмкін. Сондықтан оператор қажет болған жағдайда дәстүрлі жұмыс режиміне өтіп, жүктеуді өз қалауы бойынша реттей алады. Көп ұзамай бұл жүктемені автоматты реттеу жүйесін дамытады. Сонымен, жоспарда қосымша «ақылды» камералар мен датчиктерді орнатып, бұл жүйенің қателігін азайтады. Бұл арада жүк ағынының жүктемесін автоматты реттеуді енгізу бойынша эксперимент сәтті болды деп сенімді түрде айтуға болады. Бұған дәлел қазір қарқынды дамып келе жатқан жүйенің тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтары десек болады.
Сондықтан бұл жобаның болашағы өте үлкен – қазір ол бірінші трактатта жүзеге асырылуда, ал болашақта бұл жабдықты басқа трактаттарға орнату жоспарлануда. Сонымен қатар, екінші, үшінші, төртінші және бесінші трактілерде жүк ағынының  үктемесімен автоматты реттеу жабдықтарын монтаждау аяқталды. Қазір мұнда іске қосу-реттеу жұмыстары жүргізілуде.